Την έκτακτη επιχορήγηση των Δήμων με ποσό έως 30 εκατ. ευρώ από τον Λογαριασμό Εξυγίανσης, αποκλειστικά για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων που απορρέουν από τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις, αποφάσισε να προτείνει στο Υπουργείο Εσωτερικών το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Η συζήτηση ανέδειξε τις σοβαρές οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν πολλοί Δήμοι εξαιτίας δικαστικών αποφάσεων, οι οποίες συχνά αφορούν υποχρεώσεις προηγούμενων δημοτικών αρχών και καλούνται να εξοφληθούν από τις σημερινές διοικήσεις.
Παράλληλα, καταγράφηκαν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το εάν η χρηματοδότηση θα πρέπει να καλύπτει και τις διαταγές πληρωμής, καθώς και προβληματισμοί για την ανάγκη σύνδεσης της οικονομικής ενίσχυσης με τη δημοσιονομική ευθύνη των Δήμων.
Η πρόταση για χρηματοδότηση από τον Λογαριασμό Εξυγίανσης
Εισηγούμενος το θέμα, ο κ. Μουράτογλου αναφέρθηκε στα επανειλημμένα αιτήματα Δήμων που αντιμετωπίζουν αιφνιδιαστικές οικονομικές επιβαρύνσεις από δικαστικές αποφάσεις, επισημαίνοντας ότι στον Λογαριασμό Εξυγίανσης υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τον συγκεκριμένο σκοπό.
Πρότεινε να ζητηθεί από το Υπουργείο Εσωτερικών η θέσπιση νομοθετικής διάταξης που θα επιτρέπει την έκτακτη επιχορήγηση των Δήμων, μέχρι του συνολικού ποσού των 30 εκατ. ευρώ, για την κάλυψη ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων από τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις.
Η πρόταση αφορά αποφάσεις που θα έχουν εκδοθεί μέχρι την ψήφιση της σχετικής νομοθετικής ρύθμισης.
Διαφωνία για τις διαταγές πληρωμής
Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε το ζήτημα των διαταγών πληρωμής.
Κατά τη συνεδρίαση υπενθυμίστηκε ότι το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ είχε αποφασίσει και στο παρελθόν να εξαιρεθούν οι διαταγές πληρωμής από αντίστοιχο μηχανισμό χρηματοδότησης. Ωστόσο, το Υπουργείο Εσωτερικών είχε τελικά συμπεριλάβει και αυτές στις επιλέξιμες υποχρεώσεις.
Ορισμένα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου υποστήριξαν ότι η ένταξη των διαταγών πληρωμής δημιουργεί κινδύνους καταστρατήγησης του μηχανισμού, καθώς ενδέχεται να χρησιμοποιούνται ως μέσο κάλυψης οικονομικών υποχρεώσεων που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται μέσω της κανονικής δημοσιονομικής διαχείρισης των Δήμων.
Επισημάνθηκε ότι ένας μηχανισμός έκτακτης οικονομικής ενίσχυσης δεν θα πρέπει να δημιουργεί κίνητρα για συστηματική μεταφορά υποχρεώσεων προς χρηματοδότηση από το κράτος.
Από την άλλη πλευρά, διατυπώθηκε η άποψη ότι τόσο οι δικαστικές αποφάσεις όσο και οι διαταγές πληρωμής αποτελούν νόμιμες διαδικασίες διεκδίκησης απαιτήσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, προτάθηκε να δοθεί προτεραιότητα στις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις και, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι, να εξεταστεί στη συνέχεια η κάλυψη διαταγών πληρωμής.
Η συγκεκριμένη πρόταση δεν επικράτησε, καθώς η τελική εισήγηση περιορίστηκε αποκλειστικά στις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις.
Το πρόβλημα των υποχρεώσεων προηγούμενων δημοτικών αρχών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η παρέμβαση του δημάρχου κ. Μπέκα, ο οποίος περιέγραψε τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει η δημοτική του αρχή από δικαστικές εκκρεμότητες προηγούμενων ετών.
Όπως ανέφερε, από το 2017 εκκρεμούν υποθέσεις που συνδέονται με πλημμελή τήρηση διοικητικών διαδικασιών από προηγούμενες δημοτικές διοικήσεις.
Σε αρκετές περιπτώσεις, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, εργολάβοι είχαν προχωρήσει σε εργασίες κατόπιν προφορικών εντολών ή βεβαιώσεων αιρετών, χωρίς να έχουν τηρηθεί οι απαιτούμενες νόμιμες διαδικασίες.
Οι υποθέσεις αυτές καταλήγουν στα δικαστήρια και οι σημερινές δημοτικές αρχές καλούνται να εξοφλήσουν τις σχετικές απαιτήσεις, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν καμία συμμετοχή στις αρχικές αποφάσεις.
Ο δήμαρχος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι έχει ήδη υποχρεωθεί να καταβάλει ποσά εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, επιβαρύνοντας σημαντικά τη ρευστότητα του Δήμου.
Παράλληλα, επισήμανε ότι, σύμφωνα με την εμπειρία του από πρόσφατες υποθέσεις, ορισμένες δικαστικές αποφάσεις καθίστανται άμεσα εκτελεστές, με αποτέλεσμα οι Δήμοι να έχουν εξαιρετικά περιορισμένο χρονικό περιθώριο για την εξόφλησή τους.
Έθεσε επίσης το ερώτημα εάν η νέα χρηματοδότηση θα μπορεί να καλύπτει μόνο ανεξόφλητες υποχρεώσεις ή και ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από τους Δήμους, προκαλώντας αντίστοιχη επιβάρυνση στους προϋπολογισμούς τους.
Προβληματισμός για τη δημοσιονομική ευθύνη των Δήμων
Στη συζήτηση τέθηκε και ένα ευρύτερο ζήτημα: κατά πόσο η έκτακτη κρατική χρηματοδότηση πρέπει να παρέχεται χωρίς υποχρέωση επιστροφής των ποσών.
Διατυπώθηκε η άποψη ότι οι μηχανισμοί οικονομικής υποστήριξης είναι αναγκαίοι, ιδιαίτερα όταν ένας Δήμος αντιμετωπίζει προσωρινή έλλειψη ταμειακής ρευστότητας.
Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι η οικονομική ενίσχυση δεν θα πρέπει να οδηγεί σε μεταφορά του κόστους λανθασμένων διοικητικών επιλογών στο σύνολο της Αυτοδιοίκησης.
Στο πλαίσιο αυτό, τέθηκε προς προβληματισμό η δυνατότητα σταδιακής επιστροφής των χρημάτων στον Λογαριασμό Εξυγίανσης, σε βάθος χρόνου, ώστε να διατηρείται η δυνατότητα υποστήριξης και άλλων Δήμων.
Κατά τη συζήτηση διευκρινίστηκε ότι τέτοια υποχρέωση επιστροφής δεν προβλέπεται στον εξεταζόμενο μηχανισμό.
Το ζήτημα συνδέθηκε με την ανάγκη ενίσχυσης της λογοδοσίας των δημοτικών διοικήσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι οικονομικές υποχρεώσεις προκύπτουν από διοικητικές παραλείψεις, αμέλεια ή μη σύννομες πρακτικές.
Η τελική απόφαση της ΚΕΔΕ
Με την ολοκλήρωση της συζήτησης, το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ ενέκρινε την εισήγηση για την υποβολή πρότασης προς το Υπουργείο Εσωτερικών, με τα ακόλουθα βασικά χαρακτηριστικά:
- Έκτακτη επιχορήγηση Δήμων έως 30 εκατ. ευρώ από τον Λογαριασμό Εξυγίανσης.
- Αποκλειστική διάθεση των χρημάτων για ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις που προκύπτουν από τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις.
- Εξαίρεση των διαταγών πληρωμής από την προτεινόμενη χρηματοδότηση.
- Κάλυψη αποφάσεων που θα έχουν εκδοθεί μέχρι την ψήφιση της σχετικής νομοθετικής διάταξης.
Διευκρινίστηκε ότι η ΚΕΔΕ διατυπώνει πρόταση και ότι η τελική απόφαση για τη θέσπιση και το περιεχόμενο της ρύθμισης ανήκει στο Υπουργείο Εσωτερικών.
Ένα διαχρονικό πρόβλημα στη λειτουργία των Δήμων
Η συζήτηση στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ ανέδειξε ένα διαχρονικό πρόβλημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης: τη μεταφορά οικονομικών υποχρεώσεων από τη μία δημοτική διοίκηση στην επόμενη, πολλές φορές χωρίς να έχει προηγηθεί ο απαιτούμενος δημοσιονομικός προγραμματισμός.
Οι τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις μπορούν να ανατρέψουν τον οικονομικό σχεδιασμό ενός Δήμου, περιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για έργα, υπηρεσίες και καθημερινές ανάγκες των πολιτών.
Η προτεινόμενη έκτακτη επιχορήγηση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική οικονομική ανάσα για τους Δήμους που αντιμετωπίζουν τέτοιες υποχρεώσεις.
Παραμένει, ωστόσο, το ευρύτερο ζήτημα της πρόληψης δημιουργίας νέων οφειλών, της τήρησης των νόμιμων διοικητικών διαδικασιών και της απόδοσης ευθυνών για αποφάσεις που επιβαρύνουν τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να εξασφαλιστούν πόροι για την εξόφληση των παλαιών υποχρεώσεων, αλλά και να περιοριστούν οι πρακτικές που οδηγούν στη δημιουργία νέων.
