Έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 81 ετών, η Χιώτισσα ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, μετά από διήμερη νοσηλεία σε Νοσοκομείο των Αθηνών, συνεπεία πνευμονικού οιδήματος.
Η Δέσποινα Τομαζάνη, η αγαπημένη της «Γλυκιάς συμμορίας», γεννήθηκε στη Χίο (την 1η Ιουνίου του 1945), με καταγωγή από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα (Ορντού). Σπούδασε θέατρο στη Αθήνα, κινηματογράφο και θέατρο στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, χορό και παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Από δεκαοχτώ χρονών υπήρξε ηθοποιός σύμφωνα με την ΕΡΤ. Έπαιξε στο ελληνικό και γαλλικό θέατρο, στον ελληνικό, σουηδικό, αμερικανικό και γαλλικό κινηματογράφο. Έχει γράψει ποίηση, θέατρο, διήγημα, μυθιστόρημα.
Το τελευταίο της βιβλίο, ένα ιστορικό αφήγημα όπως αναφέρεται, «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε» για τον Χιώτη ήρωα της επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά, που τα λόγια από τα «προλεγόμενα» του βιβλίου της θαρρείς και μας περιγράφουν και την ίδια: «Μόνο γιατί ονειρεύτηκες ελευθερία, μόνο γιατί πολέμησες και έχασες τη μάχη, μόνο γι’ αυτό, Αντώνη από τη Χίο, σε καλώ, μόνο γιατί μέσα μου υπάρχεις». Τα έργα της έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά, γερμανικά, τουρκικά, αγγλικά και ιταλικά.
Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών χωρών η Τομαζάνη βραβεύτηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία «L’ ombre de la terre» του Ταζέμπ Λουισί.
Έπαιξε μεταξύ άλλων:
– «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ
– «Aμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λάγκερκβιστ
– «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ
– «Περιπλάνηση» του Χριστόφορου Χριστοφή
– «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη στον ρόλο της Σοφίας
– «Φωτογραφία» του Νίκου Παπατάκη
– «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου.
Παράλληλα, έγραψε τους διαλόγους, έπαιξε και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας «Με λένε Στέλιο», βραβείο Κριτικών Φεστιβάλ Βενετίας 1973.
Διετέλεσε βοηθός του σκηνοθέτη Γιόχαν Μπέργκστρόλς, ενώ συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο».
Υπήρξε συν-σεναριογράφος στην ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου «Ελεύθερη Κατάδυση», κι υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Β. Ντούρου.
Για την τηλεόραση έγραψε τα σενάρια: «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», βασισμένο στα ομώνυμα βιβλία του Βασίλη Βασιλικού.
Στην τηλεόραση ερμήνευσε ρόλους στα: «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ», «Το φύλλο» κ.ά.
Το ίδιο πλούσια υπήρξε κι η πορεία της στο θέατρο: Έπαιξε «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, στο Τάουν Χολ της Νέας Υόρκης, στο Τόκιο και αλλού. Στο γαλλικό Θέατρο συμμετείχε στο «Η Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν, στην «Περσεφόνη» του Ρίτσου σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ και άλλου.
Σκηνοθέτησε τα έργα: «O Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Χιώτικο Παραμύθι» της ίδιας, «Χιροσίμα, Αγάπη μου» της Μαργκερίτ Ντυράς.
Παράλληλα διακρίθηκε κι ως συγγραφέας, εκδίδοντας τα βιβλία:
– «Το Αμίλητο Νερό», Καστανιώτης 1985
– «Χιώτικο Παραμύθι (θέατρο)», 1987
– «Το Καφενείο των Ψεμάτων», Καστανιώτης 1989
– «Φωτιά μέσα στο Νερό», Καστανιώτης 1989
– «Ίντα», Δωδώνη 1991
– «Εξ αιτίας του αινίγματος», Καστανιώτης 2000
– «Θηλυκό Νόμισμα», Καστανιώτης 2001
– «Εκτός, Δικτύου», Εκδ. Άλφα Πι 2004
– «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε», Απόπειρα, 2026
