Μακροχρόνια οφέλη έναντι του θανατηφόρου καρκίνου του δέρματος, του μελανώματος, εμφανίζουν, πλέον, οι θεραπείες που βασίζονται στην ίδια τεχνολογία mRNA, η οποία επέτρεψε την ανάπτυξη των εμβολίων κατά της Covid-19 σε χρόνο-ρεκόρ, ενώ παράλληλα δίνουν τις πρώτες ελπιδοφόρες ενδείξεις για την αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος και των όγκων του εγκεφάλου, μορφών καρκίνου που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν σχεδόν απρόσβλητες από την ανοσολογική άμυνα του οργανισμού.
Οι εξελίξεις στα αντικαρκινικά εμβόλια, έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς της ογκολογικής έρευνας, καταγράφονται την ίδια στιγμή που αξιωματούχοι στις Ηνωμένες Πολιτείες στέλνουν αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της τεχνολογίας mRNA.
Περισσότερες από 130 μελέτες παρουσιάστηκαν, σύμφωνα με το Reuters, αυτόν τον μήνα στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO) στο Σικάγο, με αντικείμενο τις νέες εφαρμογές της τεχνολογίας.
Θεραπεία των Moderna και Merck κράτησε το μελάνωμα υπό έλεγχο για πέντε χρόνια
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι εταιρείες Moderna και Merck, οι οποίες ανέπτυξαν θεραπεία που συνδυάζει ένα ισχυρό ανοσοθεραπευτικό φάρμακο με ένα εξατομικευμένο πειραματικό εμβόλιο mRNA κατά του καρκίνου. Η θεραπεία κατάφερε να κρατήσει το μελάνωμα υπό έλεγχο για πέντε χρόνια, επίδοση που θεωρείται σημαντικό ορόσημο στην προσπάθεια δημιουργίας εμβολίων τα οποία εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει και να καταπολεμά τον καρκίνο.
Οι δύο εταιρείες δοκιμάζουν, ήδη, θεραπείες βασισμένες στο mRNA σε εννέα μεγάλες και μεσαίες κλινικές δοκιμές για καρκίνο του πνεύμονα, των νεφρών, της ουροδόχου κύστης και του παγκρέατος, ενώ αναμένονται μέσα στη χρονιά τα πρώτα αποτελέσματα από τη μεγάλη επιβεβαιωτική μελέτη για το μελάνωμα.
Την ίδια στιγμή, πολυετής ερευνητική δουλειά πανεπιστημίων και ιατρικών κέντρων έχει περάσει στο στάδιο ανάπτυξης φαρμακευτικών προϊόντων από εταιρείες όπως η Roche και η BioNTech.
Η εταιρεία ερευνών αγοράς «Vision Research Reports» εκτιμά ότι η αγορά εξατομικευμένων αντικαρκινικών εμβολίων, με βασικό μοχλό την τεχνολογία mRNA, θα μπορούσε να φτάσει τα 8,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως έως το 2034.
Από την Covid-19 στον καρκίνο και τα εμπόδια των ΗΠΑ
Στα λοιμώδη νοσήματα, ορισμένα εμβόλια μπορούν να εκπαιδεύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να αναγνωρίζει και να εξουδετερώνει έναν ιό, προσφέροντας μακροχρόνια προστασία.
Από την Covid στον καρκίνο: Τα εμβόλια mRNA γεννούν ελπίδες κατά του μελανώματος και όγκων στο πάγκρεας και τον εγκέφαλο
«Η ίδια αρχή μπορεί πλέον να εφαρμοστεί και στον καρκίνο, και αυτό αποτελεί τεράστια πρόοδο», δήλωσε ο επικεφαλής ιατρικός διευθυντής της Merck, Ελιάβ Μπαρ.
Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται, ενώ το αμερικανικό Υπουργείο Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών, υπό την ηγεσία του Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, γνωστού για τις αντιεμβολιαστικές του θέσεις, περικόπτει χρηματοδότηση ύψους 500 εκατ. δολαρίων για προγράμματα ανάπτυξης εμβολίων mRNA.
Ο Κένεντι έχει αμφισβητήσει επανειλημμένα την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων mRNA χωρίς επιστημονικά τεκμήρια, διατυπώνοντας παράλληλα υπερβολικούς ισχυρισμούς για πιθανές παρενέργειες.
Παρά τις περικοπές, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρκίνου των ΗΠΑ συνεργάζεται με το Ίδρυμα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας σε μια δημόσια-ιδιωτική πρωτοβουλία ύψους 200 εκατ. δολαρίων για τη χρηματοδότηση δοκιμών πολλά υποσχόμενων αντικαρκινικών εμβολίων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που βασίζονται στο mRNA.
Επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αποσπασματική αντιμετώπιση της έρευνας για το mRNA μπορεί να ανακόψει την πρόοδο μιας τεχνολογίας που χορηγήθηκε με ασφάλεια σε περισσότερους από 700 εκατομμύρια ανθρώπους κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
«Πρέπει να συνεχίσουμε να καινοτομούμε σε τεχνολογίες που μπορούν να βελτιώσουν την υγειονομική περίθαλψη για όλους», δήλωσε ο δρ Ελίας Σαγιούρ, επικεφαλής εργαστηρίου μηχανικής RNA στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα και σύμβουλος του προγράμματος ανάπτυξης αντικαρκινικών εμβολίων του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου. «Αν δεν το κάνουμε εμείς, θα το κάνουν άλλες χώρες», πρόσθεσε.
Από την έρευνα στην πιθανή επανάσταση
Πριν από δέκα χρόνια, ο δρ Βινόντ Μπαλατσάντραν του Κέντρου Καρκίνου Memorial Sloan Kettering ήταν από τους πρώτους επιστήμονες που διέκριναν τις δυνατότητες του mRNA ακόμη και απέναντι στις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου.
Παρατήρησε ότι σε σπάνιες περιπτώσεις κάποιοι ασθενείς επιβίωναν από τον καρκίνο του παγκρέατος, μια ασθένεια που θεωρούνταν πρακτικά αόρατη για το ανοσοποιητικό σύστημα.
Μελέτες έδειξαν ότι σε αυτές τις περιπτώσεις το ανοσοποιητικό σύστημα κατάφερνε να αναγνωρίσει και να επιτεθεί στους όγκους. Το ερώτημα ήταν πώς αυτό θα μπορούσε να συμβαίνει σε περισσότερους ασθενείς.
Ο Μπαλατσάντραν πίστεψε ότι το mRNA, το οποίο μπορεί να παραχθεί γρήγορα, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία εξατομικευμένων εμβολίων με βάση τις μεταλλάξεις που εντοπίζονται αποκλειστικά στους όγκους κάθε ασθενούς μετά τη χειρουργική επέμβαση.
Έτσι ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2019 μια κλινική δοκιμή πρώτης φάσης με 16 ασθενείς, που συνδύαζε χημειοθεραπεία, το ανοσοθεραπευτικό φάρμακο «Tecentriq» της Roche και εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA της BioNTech.
Τον Απρίλιο, στο συνέδριο της Αμερικανικής Ένωσης Έρευνας για τον Καρκίνο, ο Μπαλατσάντραν ανακοίνωσε ότι από τους οκτώ ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος που παρουσίασαν ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο, οι επτά παραμένουν ζωντανοί έως και έξι χρόνια αργότερα. Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη παγκόσμια μελέτη δεύτερης φάσης με 260 ασθενείς, η οποία θα επιχειρήσει να επιβεβαιώσει τα αποτελέσματα.
«Θα ήταν πραγματική επανάσταση αν το mRNA αποδεικνυόταν η τεχνολογία που τελικά καταφέρνει να προκαλέσει μια κλινικά σημαντική ανοσολογική απόκριση», δήλωσε ο δρ Ρόμπερτ Βόντερχαϊντ, διευθυντής του Abramson Cancer Center του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια.
Το λογισμικό του ανθρώπινου σώματος
Το αγγελιαφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ, γνωστό ως mRNA, υπάρχει φυσιολογικά σε κάθε κύτταρο του ανθρώπινου σώματος. Αποστολή του είναι να μεταφέρει γενετικές οδηγίες από τον πυρήνα του κυττάρου στα τμήματα που παράγουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες.
Ο δρ Σαγιούρ χαρακτηρίζει το mRNA ως «το λογισμικό του ανθρώπινου σώματος». Όπως εξηγεί, μπορεί να επαναπρογραμματιστεί ώστε να εκτελεί διαφορετικές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων και η παραγωγή πρωτεϊνών που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτίθεται σε ιούς ή καρκινικά κύτταρα.
Παρόμοια έρευνα διεξάγεται και στο Ιατρικό Κέντρο Mount Sinai, όπου ο Μπράιαν Μπράουν, διευθυντής του Ινστιτούτου Γονιδιωματικής Icahn, έχει αναπτύξει μέθοδο σχεδιασμού λιπιδικών νανοσωματιδίων – των μικροσκοπικών «φυσαλίδων» λίπους που μεταφέρουν το mRNA στα κύτταρα – ώστε να ελέγχεται με ακρίβεια το σημείο του σώματος στο οποίο θα κατευθύνεται.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο στο περιοδικό Nature Biotechnology υποδεικνύει ότι η δράση του mRNA μπορεί να ενισχυθεί ή να περιοριστεί, αυξάνοντας την ανοσολογική απόκριση ή μειώνοντας ανεπιθύμητες αντιδράσεις, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη ισχυρότερες αντικαρκινικές θεραπείες αλλά και σε νέες προσεγγίσεις για τα αυτοάνοσα νοσήματα.
Ο Σαγιούρ έχει επίσης σχεδιάσει εμβόλιο για το γλοιοβλάστωμα, μία από τις πιο επιθετικές μορφές καρκίνου του εγκεφάλου. Σε αντίθεση με τα εμβόλια κατά της Covid-19 που χρησιμοποιούν ένα νανοσωματίδιο, η νέα προσέγγιση βασίζεται σε συστάδες λιπιδικών νανοσωματιδίων οι οποίες χορηγούνται ενδοφλεβίως.
Στόχος είναι η άμεση ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι στον ταχέως αναπτυσσόμενο όγκο, για τον οποίο το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης παραμένει χαμηλότερο από 7%.
«Η αντιμετώπιση ενός καρκίνου όπως το γλοιοβλάστωμα αποτελεί τεράστια πρόκληση για ένα εμβόλιο», παραδέχεται ο Σαγιούρ. «Αλλά αν καταφέρει να θεραπεύσει ή έστω να περιορίσει το γλοιοβλάστωμα, τότε οι επιπτώσεις για όλες τις μορφές καρκίνου στον άνθρωπο θα είναι, κατά τη γνώμη μου, πραγματικά εξαιρετικές».
Πηγή-φώτο: protothema.gr
